एनोरेक्सियाबद्दल आपल्याला माहित असणे आवश्यक असलेली प्रत्येक गोष्ट

Table of Contents

नियमितपणे जेवण वगळून स्लिम असण्याचं वेड लागणं ही काही सामान्य गोष्ट नाही पण अनेकदा पाहिली जाते. एनोरेक्सिया किंवा एनोरेक्सिया नर्वोसा ही एक धोकादायक स्थिती आहे आणि ती एक मानसिक विकार देखील आहे.

एनोरेक्सिया म्हणजे काय?

एनोरेक्सिया म्हणजे केवळ वजन वाढणे किंवा जास्त आहार घेणे याची चिंता नाही, तर इतर अनेक घटक आहेत. वजन कमी होणे, अयोग्य BMI आणि शरीराची विस्कटलेली प्रतिमा यामुळे वैशिष्ट्यीकृत, एनोरेक्सिया जीवघेणा असू शकतो. जे काही डाएटिंगपासून सुरू होते, ते काही काळाने तुमच्या शरीराच्या प्रतिमेवर नियंत्रण किंवा भीती असते. आपल्या आहारावर वेडसरपणे नियंत्रण ठेवण्याचे श्रेय जीवनातील समस्या किंवा नकारात्मक भावनांना तोंड देण्याच्या यंत्रणेला दिले जाऊ शकते.

ही एक दुर्मिळ परिस्थिती आहे ज्यामध्ये पीडितांना बरे व्हायचे नसते. हा विकार उदासीनता, चिंता विकार किंवा वेड-कंपल्सिव्ह डिसऑर्डरपेक्षा खूप वेगळा आहे, ज्याचा लोक तिरस्कार करतात आणि त्यापासून मुक्त होणे आवश्यक आहे. बर्‍याच एनोरेक्सिक व्यक्ती पीडित हा शब्द देखील वापरत नाहीत, कारण कमीतकमी काही काळासाठी, दुःख हे त्यांना वाटते तसे नसते – आणि ते स्वतःला किंवा इतरांना ते कबूल करण्यास नकार देतात. आजकाल ऑनलाइन व्यावसायिक मदत घेणे हा एक व्यवहार्य पर्याय आहे.

एनोरेक्सिया सांख्यिकी

कॅनडामध्ये सुमारे 1 दशलक्ष लोक या विकाराने ग्रस्त असलेल्या मनोरुग्णांमध्ये एनोरेक्सियामध्ये सर्वाधिक मृत्यू होतो. एनोरेक्सिया नर्व्होसाचा त्रास पुरुषांपेक्षा जास्त महिलांना होतो. कॅनेडियन मुलांमध्ये खाण्याचे विकार टाइप 2 मधुमेहापेक्षा 2 ते 4 पट जास्त असल्याचा अंदाज आहे. ही स्थिती असलेल्या अंदाजे 10% व्यक्तींचा मृत्यू झाल्यापासून दहा वर्षांत मृत्यू होऊ शकतो.

लोक एनोरेक्सिक कसे होतात

एनोरेक्सिक व्यक्ती उष्मांक कमी करू लागते आणि ते कोणत्या प्रकारचे पदार्थ खातात. काही जण उलट्या करून किंवा रेचक वापरून त्यांच्या प्रणालींमधून अन्न काढून टाकतात. एक अत्याधिक व्यायाम स्ट्रीक देखील सामान्यतः साक्षीदार आहे. सुदैवाने, मनोरुग्णांच्या गंभीर परिस्थितीवरही उपचार करण्यायोग्य आहेत आणि ऑनलाइन समुपदेशन आणि आभासी थेरपीच्या मदतीने सर्वांसाठी प्रवेशयोग्य आहे.

एनोरेक्सियाचे प्रकार

रुग्णाच्या वर्तणुकीच्या पद्धतीनुसार एनोरेक्सियाचे 2 प्रमुख प्रकार आहेत:

प्रतिबंधात्मक प्रकार

प्रतिबंधात्मक प्रकारचा एनोरेक्सिया असलेल्या लोकांना उच्च आत्म-नियंत्रण असलेल्या व्यक्ती म्हणून पाहिले जाऊ शकते. असे लोक खाल्लेल्या अन्नाचे प्रमाण आणि प्रकार यावर नियंत्रण ठेवण्याचा सराव करतात. यामध्ये प्रामुख्याने कॅलरीजचे कमी सेवन, जेवण कमी होणे, कार्बोहायड्रेट नसणे आणि केवळ विशिष्ट रंगांच्या खाद्यपदार्थांपुरते मर्यादित असणे यांचा समावेश होतो. ते फिटनेस फ्रीक आहेत आणि जास्त व्यायाम करतात. आपण असे वर्तन प्रदर्शित करत असल्यास मानसशास्त्रज्ञांना भेट देणे किंवा ऑनलाइन थेरपी घेणे चांगले आहे.

बिंगिंग / पर्जिंग प्रकार

अन्न प्रतिबंधित करण्याचा नमुना उपरोक्त एनोरेक्सियाच्या प्रकारासारखाच आहे परंतु त्यात एक जोड आहे. या प्रकारच्या एनोरेक्सियाने ग्रस्त असलेले लोक जास्त प्रमाणात खातात आणि नंतर अन्न शुद्ध करतात.

बिंगिंगचे वर्णन नियंत्रणाबाहेर असल्याच्या भावनांना सामोरे जाण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात अन्न खाणे असे केले जाऊ शकते. नंतर ते उलट्या करून किंवा अन्न काढून टाकण्यासाठी जास्त रेचक वापरून याची भरपाई करतात. लघवीचे प्रमाण वाढवणारा पदार्थ आणि एनीमा देखील वापरले जातात. ऑनलाइन समुपदेशकासह सर्वसमावेशक सत्र एनोरेक्सियाचा प्रकार निर्धारित करण्यात आणि व्यवस्थापनाचा सर्वोत्तम मार्ग ठरवण्यात मदत करू शकते.

एनोरेक्सियाची कारणे

आपण असे म्हणू शकतो की आनुवंशिकता क्षेत्र तयार करते आणि आपला परिसर एनोरेक्सियाचा खेळ सुरू करतो. ही स्थिती अनुवांशिकता, वैशिष्ट्ये आणि पर्यावरणीय घटकांमुळे असू शकते. सर्वसाधारणपणे, एनोरेक्सियाची कारणे खालील घटकांमुळे असू शकतात:

जैविक घटक

गुंतलेल्या जनुकांच्या प्रकारांबद्दल स्पष्टता नसतानाही, असे मानले जाते की विशिष्ट अनुवांशिक पूर्वस्थितीमुळे विशिष्ट व्यक्तींना एनोरेक्सिया विकसित होण्याचा धोका वाढतो. परिपूर्णतेकडे कल, अतिसंवेदनशीलता आणि अशा सर्व वैशिष्ट्ये खाण्याच्या विकाराशी संबंधित आहेत.

मानसशास्त्रीय घटक

एनोरेक्सियासह वेड-बाध्यकारी लक्षण असलेल्या लोकांना जटिल आहार योजनांचे पालन करणे आणि भूक लागली असली तरीही दीर्घकाळापर्यंत अन्न सोडणे सोपे वाटते. परिपूर्ण शरीराच्या कल्पनेचा ध्यास त्यांना असे मानायला लावतो की वजन कमी असूनही ते कधीच सडपातळ नसतात. यामुळे तीव्र चिंता निर्माण होते, आणि ते त्याला तोंड देण्यासाठी हळूहळू जेवण सोडून देतात.

पर्यावरणाचे घटक

आपण ज्या ठिकाणी राहतो किंवा ज्या ठिकाणी राहतो त्या वेळेस पातळ असण्यावर आणि परिपूर्ण आकृती असण्यावर अनावश्यक भर दिला जातो. समाजाने स्वीकारले जाण्यासाठी तुम्हाला विशिष्ट मार्गाने पाहण्याची गरज वाटते. तुमचे यश आणि स्वत:चे मूल्य त्याच्याशी समतुल्य आहे. समवयस्कांच्या दबावामुळे निर्माण झालेली ही वृत्ती लोकांना पातळ असण्याचे वेड लावते. तरुण मुलींमध्ये याचे प्रमाण जास्त आहे.

एनोरेक्सियाची चिन्हे आणि लक्षणे

एनोरेक्सिया एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनातील आणि त्यांच्या कुटुंबाच्या मानसिक आणि वर्तणुकीच्या पैलूंवर धोकादायकपणे परिणाम करते. सुरुवातीच्या टप्प्यावर ऑनलाइन थेरपी फायदेशीर ठरू शकते.

एनोरेक्सियाची सामान्य लक्षणे

एनोरेक्सियाची चिन्हे आणि लक्षणे येथे आहेत:

  • अत्यंत कमी वजनामुळे नैराश्यावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो आणि सामाजिक समस्या निर्माण होऊ शकतात.
  • झोपेची अनियमित पद्धत ज्यामुळे दिवसभर थकवा येऊ शकतो.
  • व्यक्तीला सामाजिकतेमध्ये समस्या असू शकतात आणि क्षुल्लक गोष्टींवरून चिडचिड आणि नाराज होऊ शकते.
  • कमी लक्ष कालावधी आणि एकाग्रता.
  • या आजाराने ग्रस्त असलेल्या अनेक लोकांमध्ये अन्नाचा ध्यास आणि अन्नाबद्दल विचार केला जातो. त्यांच्याकडे जेवणाची जबरदस्त निवड आणि खाण्याच्या सवयी आहेत आणि ते अन्न साठवून ठेवतात किंवा इतरांसाठी भव्य जेवण तयार करतात. ते OCD च्या निदानाशी संबंधित वैशिष्ट्ये देखील प्रदर्शित करतात.
  • एनोरेक्सिया असलेल्या लोकांमध्ये इतर अनेक परिस्थिती देखील दिसून येतात. यामध्ये अनेक मूड डिसऑर्डर, चिंताग्रस्त परिस्थिती आणि व्यक्तिमत्व विकार यांचा समावेश होतो.
  • एनोरेक्सिक व्यक्ती त्यांच्या जेवणासोबत डायनॅमिक व्यतिरिक्त इतर सर्व पैलूंमध्ये खूप अनुकूल असतात. त्यांना प्रत्येक प्रकारे परिपूर्ण व्हायचे आहे आणि सर्वांना संतुष्ट करायचे आहे. कोणत्याही क्षेत्रात सामान्यतः उच्च यश मिळवणारे ते परिपूर्णतेच्या त्यांच्या जन्मजात इच्छेमुळे असतात.
  • दारू, ड्रग्ज आणि इतर दुर्गुणांचे व्यसन देखील सामान्यपणे नोंदवले जाते. लैंगिक क्रियाकलाप, घरातील कामे आणि जबरदस्तीने खरेदी करणे हे देखील दिसून येते.
  • एनोरेक्सियाचा सामना करणार्‍या स्त्रिया बर्‍याचदा परिपूर्ण परिपूर्णतावादी आणि अत्यंत सहकारी असतात.

मुलांमध्ये आणि तरुण प्रौढांमधील स्थितीचे शारीरिक परिणाम बहुतेकदा वाढ आणि शारीरिक कार्यांच्या विकासाच्या समस्यांशी संबंधित असतात. प्रौढांमध्‍ये एनोरेक्सियाची गुंतागुंत अति उपासमारीचा थेट परिणाम आहे आणि जवळजवळ सर्व शरीर प्रणालींवर परिणाम करते.

वर्तुळाकार प्रणाली

कमी रक्तदाब आणि हृदय गती सामान्यतः एनोरेक्सिक्समध्ये दिसून येते, ज्यामुळे अतालता होऊ शकते.

पचन संस्था

ओटीपोटात वेदना आणि बद्धकोष्ठता ही सुप्रसिद्ध लक्षणे आहेत. अन्न शोषण्याच्या दरात घट देखील दिसून येते.

अंतःस्रावी प्रणाली

एनोरेक्सियाचा हार्मोन्सवर खूप परिणाम होतो. मासिक पाळीत असंतुलन तरुण स्त्रियांमध्ये सामान्य आहे. थायरॉईडच्या समस्या, तसेच मधुमेहाशी निगडीत गुंतागुंत ही देखील मोठ्या चिंतेची कारणे आहेत.

मूत्र प्रणाली

जास्त किंवा कमी लघवी किंवा प्राणघातक पोटॅशियमची कमतरता कधीकधी दिसून येते. मधुमेह इन्सिपिडस ही देखील या स्थितीची एक गुंतागुंत आहे.

सांगाडा प्रणाली

कमी हाडांची घनता हा एनोरेक्सियाचा लक्षणीय परिणाम आहे. तरुण स्त्रियांमध्ये हे सामान्य आहे. एनोरेक्सियाच्या उपचाराने हे सुधारू शकते, परंतु भविष्यात फ्रॅक्चरची उच्च शक्यता नेहमीच राहते.

इतर गुंतागुंत

इलेक्ट्रोलाइट असंतुलन, अशक्तपणा, कोरडी त्वचा, केस गळणे, ठिसूळ नखे, दंत मुलामा चढवणे आणि शरीराचे सामान्य तापमान राखण्यात अपयश या एनोरेक्सियाच्या इतर गुंतागुंत आहेत.

एनोरेक्सियासाठी उपचार

एनोरेक्सिया

एनोरेक्सिया हा एक आजार आहे ज्यातून पूर्ण पुनर्प्राप्ती BPD, ऑटिझम आणि स्किझोफ्रेनिया सारख्या परिस्थितींच्या विरूद्ध आहे – ज्याचे व्यवस्थापन केले जाऊ शकते. तथापि, हा अशा काही विकारांपैकी एक आहे ज्यामध्ये रुग्ण बरे होण्याची इच्छा नसताना त्यांचा बराचसा वेळ घालवतात. रुग्णांमध्ये त्यांना एनोरेक्सियापासून दूर राहायचे आहे की बरे करायचे आहे याबद्दल तीव्र द्विधा भावना आहे.

एनोरेक्सियासाठी एक बहु-अ‍ॅप्रोच उपचार हा सर्वोत्तम मार्ग आहे, जरी रीलेप्स सामान्य आहेत. एनोरेक्सियाच्या बहुविद्याशाखीय उपचारांमध्ये पौष्टिक समर्थन, मानसशास्त्रीय समुपदेशन आणि वर्तणुकीतील बदल यांचा समावेश होतो. रूग्णाचे वजन हे त्यांच्या आदर्श शरीराचे वजन 15% पेक्षा जास्त कमी करणार्‍या रूग्णांसाठी आवश्यक असलेल्या रूग्णांतर्गत उपचारांसह उपचार किती आक्रमक असले पाहिजे हे निर्णायक घटक आहे. मुले आणि किशोरांना अपरिवर्तनीय नुकसान आणि कुपोषणाने ग्रस्त होण्याचा उच्च धोका असल्याने, 15% थ्रेशोल्डवर पोहोचण्यापूर्वी त्यांना रूग्णांच्या काळजीची आवश्यकता असू शकते.

मॉडस्ली पद्धत

मॉडस्ले पद्धत ही 3-टप्प्यातील उपचार आहे जी 3 वर्षांपेक्षा कमी काळातील एनोरेक्सियाने ग्रस्त असलेल्या मुलांसाठी आणि किशोरवयीन मुलांसाठी डिझाइन केलेल्या कौटुंबिक उपचारांवर भर देते. पहिला टप्पा वजन पुनर्संचयित करण्याचा टप्पा आहे, जिथे एक थेरपिस्ट रुग्णाच्या कुटुंबासह काम करतो आणि रुग्णांना अधिक खाण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी त्यांना धोरणांसह सुसज्ज करतो. रुग्णाने वाढीव अन्न सेवनाची मागणी मान्य केल्याने दुसरा टप्पा सुरू होण्याचा संकेत मिळतो, जेथे खाण्यावरील नियंत्रण तरुण रुग्णाकडे परत दिले जाते. तिसरा टप्पा सुरू होतो जेव्हा रुग्ण स्वतःच्या आदर्श वजनाच्या 95% पेक्षा जास्त वजन राखू शकतो आणि स्वत: ची उपासमार कमी होते.

पोषण थेरपी आणि औषधोपचार

थेरपीच्या सुरुवातीला रुग्ण कुपोषित असल्याने, ते अनेकदा नकारात्मकता, हाताळणी आणि ध्यास या तीव्र भावनांमधून जातात. क्लिनिशियन अनेकदा सकारात्मक बळकटीकरण एकत्र करतात जसे की प्रशंसा आणि जवळून निरीक्षण. ते अन्न आणि वजनासाठी निरोगी दृष्टीकोन प्रदान करण्यासाठी, निरोगी खाण्याच्या सवयी पुन्हा मिळवण्यासाठी आणि पोषण आणि संतुलित आहाराचे महत्त्व रुग्णाच्या मानसिकतेमध्ये आणण्यासाठी एक धोरण आखतात. एनोरेक्सियाच्या उपचारांमध्ये अँटीडिप्रेसस आणि अँटीसायकोटिक्सच्या वापरास समर्थन देणारे फारच कमी पुरावे असले तरी, डॉक्टर खाण्याच्या विकाराशी संबंधित चिंता आणि नैराश्य नियंत्रित करण्यासाठी हे लिहून देतात.

समुपदेशन आणि मानसोपचार

एनोरेक्सियामध्ये पुन्हा होणारा त्रास कमी करण्यासाठी आणि पूर्ण बरे होण्याची शक्यता सुधारण्यासाठी समुपदेशन आणि मानसोपचार या सर्वात प्रभावी पद्धती आहेत. एनोरेक्सिया नर्व्होसासाठीचा उपचार भयावह वाटू शकतो, परंतु एक रुग्ण निरोगी सामना करण्याची यंत्रणा विकसित करू शकतो आणि सतर्क राहून आणि चांगले उपचारात्मक संबंध राखून लक्षणे नियंत्रणात ठेवू शकतो. ऑन्टारियोमधील समुपदेशक हे जगातील सर्वोत्तम मानसोपचारतज्ज्ञांपैकी एक आहेत आणि एनोरेक्सियाच्या उपचारात ते खूप अनुभवी आहेत.

एनोरेक्सियासाठी सीबीटी थेरपी

संज्ञानात्मक वर्तणूक थेरपी रूग्णांना अकार्यक्षम वृत्ती, विचार पद्धती आणि अन्नाबद्दलच्या चुकीच्या धारणा ओळखण्यात आणि बदलण्यात मदत करण्यावर लक्ष केंद्रित करते. एनोरेक्सियाच्या उपचारांसाठी हे सुवर्ण मानक मानले जाते.

ग्रुप थेरपी / फॅमिली थेरपी

ग्रुप थेरपी किंवा कौटुंबिक थेरपी रूग्णांना एकाहून एक मदत करण्यावर लक्ष केंद्रित करते आणि त्यांना परस्पर समस्यांवर काम करण्यास मदत करते. इंटरपर्सनल आणि सायकोडायनामिक थेरपी रुग्णांना संबंध सुधारण्यास आणि एनोरेक्सियाशी संबंधित वास्तविक कारणे, मूलभूत गरजा आणि समस्या समजून घेण्यास मदत करते.

Related Articles for you

Browse Our Wellness Programs

Hemophobia
Uncategorized
United We Care

लाखो लोकांना हेमोफोबिया आहे: तुम्हाला काय माहित असले पाहिजे.

Related Articles:तुम्हाला माहित असले पाहिजे कामाच्या ठिकाणी लैंगिक छळ विरुद्ध कायदेझोपायला जाण्यापूर्वी ध्यान कसे करावेत्याच्याबद्दल विचार करणे थांबवू शकत नाही? एखाद्यावर वेड लावणे कसे…समुपदेशन आणि

Read More »
gynophobia
Uncategorized
United We Care

गायनोफोबियापासून मुक्त कसे व्हावे – 10 सोप्या मार्ग

गायनोफोबियाचा परिचय चिंतेमुळे अतार्किक भीती निर्माण होऊ शकते, जसे की gynophobia – स्त्री जवळ येण्याची भीती. gynophobia ग्रस्त पुरुष स्त्रियांना सामोरे जाण्याची भीती बाळगतात आणि

Read More »
Claustrophobia
Uncategorized
United We Care

क्लॉस्ट्रोफोबियाचा सामना करण्यासाठी 10 उपयुक्त टिपा

परिचय Â क्लॉस्ट्रोफोबिया ही एखाद्या गोष्टीची असमंजसपणाची भीती आहे ज्यामुळे कमी किंवा कोणताही धोका नसतो. काही विशिष्ट परिस्थिती त्यास चालना देतात, परंतु त्यांना क्वचितच धोका निर्माण

Read More »
Uncategorized
United We Care

एक्वाफोबिया/पाण्याच्या भीतीवर इन्फोग्राफिक

परिचय फोबिया म्हणजे प्रजाती आणि निर्जीव वस्तूंची सततची, अवास्तव भीती. कोणत्याही प्रकारच्या भीतीचे कोणतेही तार्किक स्पष्टीकरण न घेता फोबिया म्हणून वर्गीकृत केले जाते. भीती इतकी

Read More »
Uncategorized
United We Care

ऑटोफोबिया किंवा एकटे राहण्याच्या भीतीवर मात करण्यासाठी एक संपूर्ण मार्गदर्शक

परिचय ऑटोफोबिया , ज्याला मोनोफोबिया देखील म्हणतात, एकटे राहण्याची भीती आहे. जरी लोकांना कधीकधी एकटेपणा जाणवणे सामान्य आहे, ऑटोफोबिक लोकांसाठी, ही भीती इतकी टोकाची असू शकते

Read More »
acrophobia
Uncategorized
United We Care

ऍक्रोफोबियावर मात कशी करावी: 7 उपयुक्त सूचना आणि टिपा

परिचय चिंतेमुळे अतार्किक भीती होऊ शकते जसे की अॅक्रोफोबिया किंवा उंचीची भीती. हा एक विशिष्ट फोबिया आहे कारण भीती विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित आहे. केवळ एका

Read More »

Do the Magic. Do the Meditation.

Beat stress, anxiety, poor self-esteem, lack of confidence & even bad behavioural patterns with meditation.